Қазақстандағы қант қызылшасының егіс көлемі 2024 жылы 25,2 мың гектарға дейін өсті (2023 жылы ол 13,4 мың гектарды құрады). Бірақ қант зауыттары рекордтық өнім – 1,3 млн тоннаны өңдей алмағандықтан, биыл егін алқаптарын 18,4 мың гектарға дейін қысқарту жоспарлануда. Бұл туралы Ауыл шаруашылығы министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.
«Қант қызылшасын жинау көлемі қант зауыттарының өңдеу қуаттылығынан асып түсті, олар қарыз жүктемесінің жоғары болуына байланысты қант өнеркәсібін 2026 жылға дейін дамытудың кешенді жоспарында көзделгендей қуаттарын кеңейте алмады», — деп атап өтті Ауыл шаруашылығы министрлігі.
Түскен өнімді өткізу мәселесін шешу үшін қант қызылшасын егетін өңірлерде қызылшаны қабылдау және өңдеу бойынша қысқа мерзімді іс-шаралар алгоритмі әзірленіп, жағдайды тұрақтандыру және қабылдау кестесін сақтау бойынша жедел штабтар құрылды. Жамбыл облысынан Ақсу зауытына қызылшаны (100 мың тонна) жеткізу үшін фермерлердің көлік шығындарын өтеу үшін субсидиялау нормасы келісіне 45 теңгеге дейін көтерілді. Меркі және Ақсу зауыттары қант қызылшасын жеткізушілермен уақытылы есеп айырысу үшін облыстық ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативтері арқылы 25,8 млрд теңгеге айналым қаражатымен қамтамасыз етілді.
Сондай-ақ шаруаларға тапсырған қант қызылшасының көлемін субсидиялау үшін үкімет резервінен 19,4 млрд теңге бөлінді.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, отандық зауыттар мен Қырғызстанда қант қызылшасын қабылдау аяқталды.
«Шаруалар мен зауыттар арасындағы келісімдерге сәйкес 1,2 млн тонна қызылша (95%) өңдеуге қабылданды, оның ішінде Жамбыл облысынан 478 мың тонна, Жетісу облысынан 632 мың тонна, ал 20 мың тонна Қырғызстандағы «Қошой» қант зауытына толлингтік негізде жөнелтілді», — деп хабарлады Ауыл шаруашылығы министрлігі.
Бұл ретте қант қызылшасын өңдеу қуаттылығын арттыру жұмыстары жүргізілуде. 2026 жылға қарай Меркі зауытының қуаты тәулігіне 3 мыңнан 4 мың тонна өңделген шикізатқа дейін кеңейтіледі деп күтілуде, Тараз қант зауытында жаңа технологиялық қондырғылар орнату жоспарлануда. Екі жыл ішінде Жетісу өңіріндегі Көксу зауытының қуатын тәулігіне 2,2 мыңнан 5 мың тоннаға дейін кеңейту жоспарлануда.
Сонымен қатар, «Qazsugar CO» ЖШС Жамбыл облысының Шу қаласында тәулігіне 8 мың тонна өңдеу қуаты бар заманауи жоғары технологиялық қант зауытының құрылысының жобасын әзірлеуде.
СПК Павлодар Павлодар облысының Ақсу қаласында тәулігіне 8 мың тонна өңдеу қуаты бар қант зауытын салу жобасының техникалық-экономикалық негіздемесін әзірледі. Қазір жобаны жүзеге асыру үшін түрік компаниясымен келіссөздер жүргізілуде.
«Al Khaleej Sugar» араб компаниясы Алматы облысындағы зауыт құрылысын 2025 жылдың тамызында бастауды көздеп отыр, инфрақұрылымдық жұмыстарды 2027 жылдың ортасына дейін аяқтау жоспарлануда.