2025 жылдың екінші тоқсанында Қазақстандағы денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көлемі 1,018 трлн теңгеге жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 21% өскен. Сарапшылардың пікірінше, бұл тек медициналық көмектің сұранысының артуын ғана емес, сонымен қатар қаржыландыру құрылымындағы өзгерістерді де көрсетеді, деп хабарлады economykz.org.
Қаржыландыру көздері: сақтандырудың рөлі артып келеді
Сала біртіндеп классикалық бюджет үлгісінен сақтандыру тетігіне ойысып барады. Атап айтқанда, Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) барлық қызметтің 39,1%-ын қаржыландырды; мемлекеттік бюджет – 32,2%; халықтың тікелей шығыны – 19,4%; кәсіпорындар – 9,4% болды. Яғни, әр бесінші теңгені азаматтардың өздері төлеп отыр. Бұл жүктеменің айтарлықтай екенін көрсетеді. Ал сақтандыру жүйесінің үлесі клиникалардың бюджетке тәуелділігін азайтып, қаржы ағымдарын тұрақтандыруға ықпал етуде.
Қызмет құрылымы
Қаражаттың жартысына жуығы стационарлық емге жұмсалды. Мұндағы үлес бойынша, ауруханалар – 513 млрд теңге (50,4%); өзге медициналық қызметтер – 171,4 млрд теңге (16,8%); жалпы дәрігерлік практика – 166,4 млрд теңге (16,3%); стоматология – 59,8 млрд теңге (5,9%); арнайы дәрігерлік тәжірибе – 55 млрд теңге (5,4%); әлеуметтік қызметтер (тұрғылықты) – 38,3 млрд теңге (3,8%); әлеуметтік қызметтер (тұрғылықсыз) – 14,6 млрд теңге (1,4%) болды.
Факт бойынша әр теңгенің екеуінің бірі ауруханаға түседі. Бұл жүйенің ауыр ем мен госпитализацияға бейімділігін көрсетеді, ал амбулаторлық және әлеуметтік сегменттер қосымша рөлде қалып отыр.
Сегменттердегі өсім: күтім қызметтері жедел дамып жатыр
- Денсаулық сақтау қызметі жалпы +21%;
- әлеуметтік қызмет (тұрғылықты) +16,9%;
- әлеуметтік қызмет (тұрғылықсыз) +52,1%.
Үйде күтім және стационардан тыс қызметтер ең жоғары өсім көрсетті. Дегенмен, олардың нарықтағы үлесі әлі де мардымсыз. Бұл бағыт жаңа, бірақ әлеуетті ниша ретінде қалыптасып келеді.
Мемлекеттік және жекеменшік үлесі
Қызмет көрсетудің 59,2%-ы мемлекеттік сектордың еншісінде. Жекеменшік ұйымдар үлесі – 37,9%, ал шетелдік клиникалар небәрі 2,9%.
Компаниялар көлемі бойынша:
- ірі кәсіпорындар – 55,9%;
- шағын бизнес – 27,1%;
- орта бизнес – 17%.
Яғни, нарық ірі мемлекеттік ойыншыларға тәуелді. Бұл бәсекені шектейді, бірақ тарифтер мен стандарттарды бақылауға мүмкіндік береді.