Такси парктерінде белгілі бір сақтандыру мәселелері бар. Оларды такси жүргізушілерінің скорингі және жүргізудің мұқияттылығына байланысты айнымалы сақтандыру тарифтерін қолдану арқылы шешуге болады. Бұл туралы Freedom Finance Insurance СК АҚ Басқарма төрағасы Азамат Керімбаев «Такси Қазақстан 2024» форумында мәлімдеді.
Сақтандыру компаниясының статистикасы бойынша Қазақстанда 250 мың автомобиль такси ретінде пайдаланылады. Бұл көліктер тәулік бойы қолданылады, сондықтан олар апатқа қарапайым жүргізушілерге қарағанда бірнеше есе жиі түседі. Сергек компаниясының мәліметінше, Алматы мен Астанадағы машиналардың тек 20%-ы қаладағы жүрістің 80%-ын құрайды.
«Өздеріңіз білетіндей, барлық сақтандыру шарттарында такси – сақтандыру жағдайынан тыс. Егер ол апатқа ұшыраса, онда сақтандыру компаниясы төлемді жүзеге асырмайды. Егер, әрине, бұл жағдай алдын-ала айтылмаса. Сондықтан такси парктерін сақтандырудың негізгі арнасы лизингтік компаниялар және сақтандыру машинаны сатып алу барысына «тігілген» банктер. Бірақ нюанстар бар: банктер мен лизингтік компаниялар комиссиялық кіріс алғылары келеді. Және де сақтандыру тарифтеріне банктің немесе лизингтік компаниялардың сыйақысы кіреді. Бұл ретте нарық сақтандыру компаниялары бәсекеге қабілетті болу үшін сақтандыру тарифтерін төмендетуге мәжбүр болған кезде өз шарттарын белгілейді. Нәтижесінде такси парктері немесе такси иелері автокөлікті сатып алу шеңберінде есептелген сақтандыруды сатып алады және соңында орташа сақтандыру шарттарын алады», — деп түсіндірді спикер.
Көптеген жылдар бойы такси парктерінің иелері сақтандыру ісін тым ұзақ қаралғандықтан, көлік пайдаланылмағандықтан және такси паркіне табыс әкелмегендіктен ақша жоғалтатын жағдайлар туған болатын.
«Біз сақтандыру компаниясы ретінде такси жүргізушілеріне скоринг жүргізу арқылы жағдайдан шығудың жолын көріп отырмыз. Біз үшінші жыл қатарынан такси парктері үшін ғана емес, сонымен қатар қарапайым жүргізушілер үшін де жүргізушілердің скорингін, сондай-ақ жүргізушінің мұқияттылығына байланысты өзгермелі сақтандыру тарифтерін қолданамыз. Скоринг үшін оның сауалнамалық деректері – жасы, жүргізу өтілі, төлем қабілеттілігі, бонус-малус класы, сондай-ақ автомобильдің сипаттамалары ескеріледі. Мұның мәні – такси компаниялары жүргізушілер үшін өзгермелі комиссияларды қолдану, бұл оларды абайлап жүргізуге ынталандырады. Мысалы, мұқиятсыз жүргізуші такси компаниясына 5% емес, мысалы, күнделікті 7% комиссия төлесе, ал ұқыпты жүргізуші 5% емес, 3% төлейді. Тиісінше, бұл қаржылық жеңілдіктер мен ауыртпалықтар жүргізушіге тікелей әсер етеді, осылайша ЖКО азаяды», — деп түсіндірді сарапшы.
Сақтандырудан басқа, ЖКО ресімдеу және төлем алу ыңғайлылығы мәселесі де бар. Сақтандырушы бұл мәселе DTP.kz қызметінің арқасында біртіндеп шешіліп жатқанын айтты, оны компания 2022 жылы әзірлеп, іске қосқан болатын. Бұл онлайн-сервистің көмегімен тез рәсімдеуге және сақтандыру өтемін алуға болады. 2024 жылдан бастап мемлекет апаттарды ресімдеу қағидатымен Еурохаттама механизмі іске қосты.
«Менің ойымша, бұл такси парктері үшін жақсы жаңалық. 100 АЕК-ке дейінгі залалды полиция мен сотты шақырмай-ақ заңды түрде реттеуге болады. Қарапайым тілмен айтқанда, такси жүргізушісіне ұсақ ЖКО үшін ешкім айыппұл салмайды және егер ол апатты Еурохаттама арқылы рәсімдесе, әкімшілік құқық аясында қудаламайды. Қазақстанда жылына барлығы 100 мыңнан астам ЖКО орын алады, оның 35%-ға жуығы шағын, яғни залал мөлшері 100 АЕК-тен аспайды. Сондықтан бүгінде такси, такси жүргізушілерінің жол полициясы мен соттың қатысуынсыз шағын ЖКО-ны реттеуге мүмкіндігі бар. ЖКО ресімдеу процесі 15 минутты құрайды, ал төлем мерзімі 16 есе, 90 күннен 5 күнге дейін қысқарды», — деп бөлісті ол.
Сақтандырушы такси парктерінің тағы бір проблемасы және оны шешу тәсілі – автомобильдерді жөндеу туралы айтты.
«Міндетті автосақтандыру шеңберінде көлік құралын жөндеу үшін сақтандыру өтемінің жеткіліксіздігі мәселесі бар. Мұның бәрі өнімнің өзі сондай болғандықтан. MyCar, СТОgram сияқты жобалар бар, олармен серіктестікте сақтандыру компаниялары, банктер ақшаны қайтарудың орнына дереу машинаны жөндейді. Біз осындай пилоттық жобаны іске қостық, оның шеңберінде ЖКО-ға түскен адамның бірден ТБС-на баруын қалаймыз. Станция маманы біздің платформаға ақаулы актіні жүктеп және сақтандыру компаниясы осындай актілер негізінде техникалық қызмет көрсету станциясының шотына төлем жасайтын еді. Егер сіз бұл жобаны такси парктеріне қолданатын болсаңыз, онда такси паркіне тиесілі қарапайым автомобиль қазіргідей 90 күн емес, 5-10 күнге дейін қысқарады. Ақшалай төлемді ТБС-ында нақты жөндеумен ауыстыру такси парктері үшін өте тиімді шешім болады. Егер жүргізуші скорингін қолдануды ескеретін болсақ, онда мұндай кешенді тәсіл олар үшін сақтандыру шарттарын айтарлықтай ілгерілетеді», — деп қорытындылады сақтандырушы.