Қазақстанда 2026 жылы өңдеу өнеркәсібінде жалпы құны 1,7 трлн теңге болатын 200 жобаны іске асыру жоспарланып отыр. Бұл туралы өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев айтты.
Парламент палаталарының бірлескен отырысында депутат Жоғары аудиторлық палатаның ескертуіне назар аударды: өңдеу өнеркәсібінің үлесі артқанына қарамастан, Қазақстанның экспорттық түсімінің 50%-дан астамы әлі де шикі мұнай мен мұнай өнімдерінің есебінен қалыптасады.
Ол мемлекет өнеркәсіпті дамытуға және индустриялық аймақтар құруға қомақты қаржы бөлсе де, олардың шикізаттық емес экспортты айтарлықтай арттыра алмауының себебін және бұл жағдайды өзгертетін жобалар туралы сұрады.
Ерсайын Нағаспаевтың айтуынша, өңдеу өнеркәсібі қатарынан екінші жыл тау-кен секторынан жалпы ішкі өнімдегі үлесі бойынша озып келеді: 13,9%-бен салыстырғанда 11,9%. Қазір елде 17 ірі инвестициялық жоба жүзеге асырылып жатыр, оның тоғызы министрліктің бақылауында.
Министрдің сөзінше, бұл жобалар машина жасау, металлургия және химия өнеркәсібіне тиесілі. Дәл осы салалар жоғары қосылған құны бар өнім өндірудің және шикізаттық емес экспортты ұлғайтудың негізгі қозғаушы күшіне айналады.
Мәселен, машина жасауда екі жоба жүзеге асырылған:
Қостанайдағы жылына 70 мың автокөлік шығаратын Kia Kazakhstan зауыты;
Алматыдағы жылына 120 мың автокөлік өндіретін Astana Motors зауыты.
Осы кәсіпорындардың айналасында автокомпоненттер шығаратын өндірістік кластерлер қалыптасып келеді.
Тағы бір ірі жоба – Астанадағы Stadler вагон шығаратын зауыт. Сонымен қатар Қазақстанда John Deere және Volvo сияқты әлемдік брендтердің қатысуымен ауыл шаруашылығы техникасын жасау саласы дамып жатыр.
Министрдің айтуынша, инвесторлар үшін басты талаптар:
өндірісті жергіліктендіру деңгейін арттыру;
отандық өндірістік әлеуетті дамыту;
қазақстандық мамандардың біліктілігін көтеру;
өнімді сыртқы нарықтарға шығару.
Металлургия саласында Павлодар облысында екі жоба іске асырылуда:
жылына 160 мың тонна ферросилиций өндіретін ферроқорытпа зауыты;
жылына 15 тоннаға дейін Доре қорытпасындағы алтын өндіретін тау-кен металлургия комбинаты.
Химия өнеркәсібінде:
Жамбыл облысында жылына 500 мың тонна кальцийлендірілген сода өндіретін зауыт салынады, оның жартысы экспортқа шығарылады;
Қаратауда келесі жылдың бірінші тоқсанында минералды тыңайтқыштар зауыты іске қосылады;
Маңғыстау облысында азот тыңайтқыштары, ал Батыс Қазақстан облысында калий тыңайтқыштары өндірісі дамытылады.
Құрылыс материалдары өндірісінде де жаңа жобалар бар:
Қызылорда облысында испаниялық Roca Group Қазақстанда алғаш рет тұрмыстық керамика шығаратын зауыт салады;
Түркістан облысында қытайлық Lihua Group жылына 40 млн метрге дейін мата өндіретін тоқыма кластерін құрады.
Министрдің қорытындылауынша, 2026 жылы жалпы құны 1,7 трлн теңге болатын 200 жоба іске қосылады, ал өңдеу өнеркәсібін дамыту Үкіметтің ерекше бақылауында болады.