2026 жылғы маусымда базалық мөлшерлеменің төмендеуінен кейін банктер депозиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерін төмендете бастады. Бұл туралы Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКБҚ) хабарлады.
Қордың мәліметінше, ең елеулі өзгерістер толықтыру құқығы жоқ жинақ депозиттерінде болды. Дәл осы сегментте табыстылық ең жоғары болғандықтан, банктер алдымен осы депозиттер бойынша мөлшерлемелерді қайта қараған. Ең үлкен төмендеу орта және ұзақ мерзімді салымдарда тіркелді. Бұл банктердің алдағы уақытта қорландыру құнының одан әрі арзандайды деген болжамымен байланысты болуы мүмкін.
ҚДКБҚ атап өткендей, депозиттік мөлшерлемелердің өзгеруі тек базалық мөлшерлемеге ғана емес, банктердің ішкі саясатына да тәуелді. Кейбір қаржы ұйымдары бәсекелестерінің әрекетін бақылап, күту ұстанымын таңдаған.
Осы уақытша кідірісті ескере отырып, мөлшерлемелердің төмендеуі келесі айда да жалғасуы мүмкін. Бұған қоса, 2026 жылғы 24 шілдеде Ұлттық банк базалық мөлшерлеме бойынша кезекті шешімін жариялайды. Ол бөлшек депозиттер нарығындағы мөлшерлемелердің әрі қарайғы динамикасын айқындайды.
Соған қарамастан, ҚДКБҚ теңгелік депозиттердің табыстылығы, әсіресе қысқа мерзімді салымдар бойынша, әлі де жоғары екенін атап өтті. Бұл банктердің ең сұранысқа ие депозиттік өнімдер бойынша бәсекеге қабілеттілікті сақтауға ұмтылатынын көрсетеді. Инфляцияның баяулауына байланысты теңгелік депозиттер халық үшін нақты табыс әкелетін жинақ құралы болып қала береді.
Қор еске салғандай, 2026 жылғы 5 маусымда Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 17%-ға дейін төмендетті. Соның нәтижесінде маусымда 10 банк депозиттік мөлшерлемелерін қайта қарады. Өзгерістер депозиттердің барлық түріне әсер еткенімен, ең көп төмендеу жинақ депозиттері бойынша байқалды. Кейбір банктер депозит мерзіміне қарай мөлшерлемелерді бір жерде төмендетсе, бір жерде көтерді.
Мерзімді емес депозиттер
Маусымда 4 банк мөлшерлемелерді өзгертті:
бір шағын банк мөлшерлемені 0,3 пайыздық тармаққа көтеріп, 14,7%-ға жеткізді;
бір шағын банк 0,5 т.п.-қа төмендетіп, 15,5%-ға түсірді;
екі орта банк тиісінше 12,6% және 15,1%-ға дейін азайтты.
Максималды мөлшерлеме өзгеріссіз 16,9% деңгейінде қалды (2025 жылғы қарашадан бері өзгермеген). Бұл ең икемді депозиттер бойынша нақты табыстылықты сақтауға мүмкіндік береді. Ал ең төменгі мөлшерлеменің азаюы банктердің пайыздық саясаты арасындағы айырмашылықтың күшейгенін көрсетеді.
Толықтыру құқығы бар мерзімді депозиттер
Осындай депозит ұсынатын банктердің жартысы мөлшерлемелерді қайта қарады. Ірі банктер қысқа мерзімдерде мөлшерлемені төмендетіп, кейбір ұзақ мерзімдерде көтерді. Орта банктер негізінен төмендетті.
ҚДКБҚ мәліметінше, бұл сегментте банктер негізінен қысқа мерзімді депозиттердің мөлшерлемесін азайтқанымен, ең жоғары мөлшерлеме – 20% (3 айға) сақталды.
Толықтыру құқығы жоқ мерзімді депозиттер
Бұл өнімді тек бір банк ғана ұсынады. Маусымда ол:
3 айлық депозит бойынша мөлшерлемені 18%-ға дейін (+0,2 т.п.) көтерді;
6 айлық депозит бойынша 17,8%-ға дейін (-0,2 т.п.) төмендетті.
Толықтыру құқығы бар жинақ депозиттері
Осындай депозит ұсынатын банктердің жартысы мөлшерлемелерді қайта қарады. Кейбір шағын банктер қысқа мерзімдерде мөлшерлемені көтерсе, ұзақ мерзімдерде төмендетті. Басқа банктер, керісінше, көбіне мөлшерлемелерді азайтты.
Қордың бағалауынша, банктер негізінен мөлшерлемелерді төмендеткенімен, жаңа салымшыларды тарту үшін қысқа мерзімді депозиттер бойынша тартымды шарттарды сақтап отыр.
Толықтыру құқығы жоқ жинақ депозиттері
Бұл сегментте мөлшерлемелер ең көп қайта қаралды және негізінен төмендетілді. Әсіресе 12 және 24 айлық депозиттер бойынша айтарлықтай қысқартулар болды.
Соған қарамастан:
ең жоғары мөлшерлеме 20,5% (6 айға) деңгейінде сақталды;
ұзақ мерзімді депозиттердегі төмендеу банктердің ұзақ мерзімді қорландыру құнын азайтуға ұмтылатынын көрсетеді;
қысқа мерзімдегі жоғары мөлшерлемелер бәсекелестікті сақтау және жаңа қаражат тарту мақсатында сақталған.
Қалқымалы мөлшерлемесі бар депозиттер
Маусымда:
бір банкте базалық мөлшерлеменің төмендеуіне байланысты тиімді сыйақы мөлшерлемесі 15,1%-ға дейін азайды;
екінші банк спредті 3,24-тен 2,24 пайыздық тармаққа дейін қысқартты.