Мәжіліс депутаты Айтуар Қошмамбетов Үкімет басшысына және Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің төрағасына жолдаған депутаттық сауалында мемлекеттік сатып алу жүйесіне енгізілмек өзгерістерді сынға алды. Оның айтуынша, ұсынылып отырған түзетулер шағын және микро бизнестің бұл нарыққа қатысуын іс жүзінде шектейді.
Депутаттың мәліметінше, Қаржы министрлігі мемлекеттік және квазимемлекеттік сектордың сатып алу қағидаларына (№687 және №1253 бұйрықтар) өзгерістер әзірлеген. Бұл өзгерістер жеткізушілерге қосымша талаптар қоюды көздейді. Атап айтқанда, жеткізушілер үшін ҚҚС төлеуші мәртебесін міндеттеу, демпингтік ұсыныстарды шектеу және сатып алу сомасына қарамастан қаржылық тұрақтылық талаптарын кеңейту қарастырылған.
Қошмамбетов бұл нормалар қолданыстағы Салық кодексіне қайшы келетінін атап өтеді. Оның сөзінше, ҚҚС бойынша тіркелу көп жағдайда ерікті, ал жеңілдетілген декларация негізінде жұмыс істейтін кәсіпкерлер заң бойынша ҚҚС төлеуші бола алмайды.
«Ұсынылып отырған өзгерістер шағын бизнес субъектілерін салық режимін өзгертуге немесе мемлекеттік сатып алуға қатысудан бас тартуға мәжбүрлейді», — делінген депутаттық сауалда.
Депутат келтірген дерекке сәйкес, 2026 жылы Қазақстанда 1,2 млн-нан астам кәсіпкер жеңілдетілген салық режимін қолданады. Олардың шамамен 300 мыңы мемлекеттік және квазимемлекеттік сатып алуларға қатысады. Бұл ретте, аталған нарықтың жылдық көлемі 30 трлн теңгені құрайды, яғни ел экономикасының елеулі бөлігін қамтиды.
Қошмамбетов мәселенің түпкі себебі ретінде Салық кодексіндегі норманы атайды. Атап айтқанда, жеңілдетілген декларациямен жұмыс істейтін жеткізушілерден алынған тауарлар мен қызметтер бойынша корпоративтік табыс салығы шегерімге жатқызылмайды. Оның пікірінше, енді ұсынылып отырған түзетулер бұл шектеуді әкімшілік тұрғыдан күшейтіп отыр.
Депутаттың айтуынша, бұл өзгерістер бірқатар жүйелі тәуекелге әкелуі мүмкін. Олар: сатып алуға қол жеткізуде салық режиміне байланысты кемсітушілік, бәсекелестіктің шектелуі, қатысушылар санының азаюы және бағаның өсуі. Сонымен қатар, нарық ірі жеткізушілердің қолына шоғырланып, бюджет қаражаты тиімсіз жұмсалуы ықтимал.
«Бір жағынан мемлекет шағын бизнесті қолдайтынын айтып, түрлі бағдарламалар мен квоталар енгізеді. Екінші жағынан, ұсынылып отырған нормалар іс жүзінде оларды мемлекеттік сатып алу сияқты ірі нарықтан шеттетеді», — деп атап өтті Қошмамбетов.
Осылайша, депутаттың пікірінше, ұсынылып отырған түзетулер мемлекеттік саясаттағы шағын бизнесті қолдау бағытына қайшы келеді және оларды қайта қарауды талап етеді.