Қазақстанның көлік саласы 2025 жылы қарқынды өсті. Қаңтар–тамыз айларында елде 753 млн тонна жүк тасымалданды – бұл өткен жылмен салыстырғанда +9,8%, ал жүк айналымы +12,1% көп. Жолаушылар тасымалы да +11,2% өсіп, 1,2 млрд жолаушыны құрады. Сарапшылардың айтуынша, көлік секторы алғаш рет кейінгі бірнеше жылда нақты экономиканың басты драйверіне айналды, деп жазады economykz.org.
Негізгі көрсеткіштер
• Көлік және қоймалау қызметтерінің индексі – 121,5%.
• Жүк айналымы – 373,7 млрд т-км (+12,1%).
• Жолаушылар тасымалы – 59,8 млрд п-км (+10%).
Бұл динамика ЖІӨ өсімінен де жылдам жүріп жатыр, яғни өнеркәсіп пен сауданың жанданғанын көрсетеді.
Өңірдегі көрсеткіштер
Жүк айналымы бойынша көшбасшылар:
• Атырау облысы – +47,8%
• Жетісу – +41,1%
• Абай – +30%
• Маңғыстау – +28,9%
• Түркістан – +22,5%
Жолаушы тасымалы бойынша басқа өңірлер алда:
• Алматы облысы – 1,7 есе өсті
• Алматы мен Шымкент – +26%
• Түркістан – +20%
• Қызылорда – +17,4%
Бұл дисбаланс аймақтық экономиканың құрылымын көрсетеді: батыс пен орталық – шикізат пен тауарды, ал оңтүстік пен мегаполистер – адам мен сервисті тасымалдайды.
Салалық талдау
Теміржол:
• Жүк – 300,3 млн т (+11,4%)
• Жүк айналымы – 225,1 млрд т-км (+7,6%)
• Жолаушылар – 13,5 млн (−6,1%)
Теміржол жүктемесі өссе де, жолаушы тасымалы азайды. Сарапшылар мұны халықтың әуе және автокөлікке ауысумен байланыстырады.
Автокөлік:
• Жүк – +1,8%, жүк айналымы – +31,5%
• Жолаушылар – +11,5%, жолаушы айналымы – +16,5%
Орташа қашықтықтың ұзаруы – ішкі нарықтардың кеңейгенін білдіреді.
Құбыр арқылы:
• Жүк – 228,1 млн т (+16,5%)
• Жүк айналымы – 117,4 млрд т-км (+17,1%)
Бұл – мұнай-газ экспортының белсенділігін айқындайды.
Әуе көлігі:
• Жолаушылар – 10,6 млн (+7,4%)
• Жолаушы айналымы – 20,8 млрд п-км (+8,7%)
Туризм мен іскерлік сапарлардың қайта жандануы авиацияны көтеріп отыр.
Су көлігі:
• Ішкі су көлігі: жүк – −52,2%, жолаушы – +9,8%
• Теңіз көлігі: жүк – +30,6%, жүк айналымы – +4,3%
Ішкі су жолдарының маңызы азайса, теңіз тасымалының рөлі артып келеді.