Қазақстанда ақпан айында өндірілген сыра көлемі 31,6 млн литрге дейін төмендеді — бұл бір айда 31%, бір жылда 27% азайды деген сөз. Көрсеткіш 2024 жылғы қаңтардан бергі ең төмен деңгей (ол кезде 29,2 млн литр өндірілген), деп хабарлайды статистика бюросы.
Әдетте қыс мезгілінде сыра зауыттары толық қуатта жұмыс істемейді, себебі өндіріс маусымдық сипатқа ие — ең жоғары деңгей жазда байқалады. Дегенмен, биылғы көрсеткіш әдеттегі деңгейден де төмен: соңғы тоғыз жылдағы әр ақпандағы өндіріс бұдан әлдеқайда жоғары болған. Егер 2024 жылғы қаңтардағы аномалияны есепке алмасақ, онда бұл соңғы 9 жылдан астам уақыттағы ең төмен көрсеткіш.
Қазақстандағы сыра негізінен Алматы, Шымкент қалалары, сондай-ақ Алматы, Қарағанды және Қостанай облыстарында өндіріледі. Олар жалпы өндірістің 95%-дан астамын қамтамасыз етеді. Төмендеу барлық өңірде байқалды, әсіресе көшбасшы Алматыда қатты сезілді: ақпанда 10,3 млн литр өндіріліп, айлық төмендеу 38%, жылдық — 42% болды.
Өндірістің күрт төмендеуіне заңнамалық өзгерістер де әсер етті. 2026 жылғы 1 ақпаннан бастап сыраны кегтер мен бөтелкелерге құйғанда міндетті түрде таңбалау енгізілді (ал банкадағы сыра үшін бұл талап 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді). Бұған дейін бизнес өкілдері бұл жаңашылдықты сынға алып, өндіріс желілерінің тоқтау қаупі мен бағаның өсуі мүмкін екенін айтқан. Таңбалау жүйесін енгізу үшін өндірісті толық қайта жабдықтау қажет, бұл көп уақыт пен қаржы талап етеді. Нәтижесінде ақпанда сыра бағасы да өсті: бір айда +3,6%, бір жылда +15,7% қымбаттады.
2026 жылғы 12 наурызда күшіне енген түзетулерге сәйкес, бөтелкедегі сыраны міндетті таңбалау мерзімі 2026 жылғы 1 қыркүйекке шегерілді. Сауда және интеграция министрлігі бұл шешімді саланың дайын еместігімен түсіндірді. Қосымша уақыт кәсіпорындарға IT-жүйелерді енгізіп, таңбалау процестерін сынақтан өткізуге және жеткізілімдегі ақауларды болдырмауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, сыра тапшылығы мен қымбаттау қаупі де ескерілген.
Министрліктің түсіндіруінше, кегтер мен бөтелкелердегі сыраны толық қадағалау жүйесі таңбалаумен қатар енгізілмейді — ол 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап іске қосылады. Осылайша, бизнеске жаңа жүйеге біртіндеп бейімделуге уақыт берілмек.