2025 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша Қазақстан банктерінің бизнес тиімділігі рейтингі белгілі болды. Бизнес тиімділігі банктың табыс табу қабілетін ғана емес, сонымен қатар оның тәуекелдерді қаншалықты теңгерімді басқаратынын да көрсетеді.

Бағалау үшін үш негізгі көрсеткіш қолданылды:

  • ROA (активтердің рентабельдігі = пайда / активтер) — активтердің қаншалықты тиімді пайдаланылатынын көрсетеді;
  • ROE (капиталдың рентабельдігі = пайда / капитал) — акционерлердің салымдарының қайтарымын көрсетеді;
  • NPL (90+ күн мерзімі өткен қарыздардың үлесі) — несие портфелінің сапасының индикаторы.

Бұл көрсеткіштердің жиынтық талдауы банктердің табысты тұрақты бизнес-модель арқылы, әлде жоғары тәуекел есебінен табатынын анықтауға мүмкіндік береді.

Бизнес тиімділігі рейтингі (топ-10)

  • «Заман-Банк» ислам банкі» АҚ — ROA 9,4%, ROE 27,5%, NPL 4,8%.
  • «Қазақстан-Зираат Интернешнл Банк» — ROA 4,4%, ROE 12,1%, NPL 0,6%.
  • «Kaspi Bank» АҚ — ROA 4,1%, ROE 29,9%, NPL 5,2%.
  • «Alatau City Bank» АҚ — ROA 3,7%, ROE 13,1%, NPL 9,4%.
  • «Қазақстан Халық Банкі» АҚ — ROA 3,4%, ROE 19,5%, NPL 2,6%.
  • «Шинхан Банк Казахстан» АҚ — ROA 2,9%, ROE 20,1%, NPL 0,5%.
  • «ForteBank» АҚ — ROA 2,6%, ROE 24,9%, NPL 3,2%.
  • «Home Credit Bank» АҚ — ROA 2,4%, ROE 13,2%, NPL 6,1%.
  •  «Altyn Bank» АҚ (China Citic Bank еншілес банкі) — ROA 2,3%, ROE 17,7%, NPL 1,3%.
  • «KMF Банк» АҚ — ROA 1,4%, ROE 7,6%, NPL 5,8%.

Рейтинг көшбасшылары — «Заман-Банк», «Зираат Банк» және «Kaspi Bank» — тиімділіктің әртүрлі модельдерін көрсетіп отыр. Алғашқы екеуі жоғары рентабельділікке минималды тәуекелмен қол жеткізсе, Kaspi банк өзінің ауқымды және белсенді бөлшек портфелі аясында NPL көрсеткішінің шамалы өсуіне қарамастан, әсерлі табыстылықты сақтап отыр.

«Қазақстан Халық Банкі» мен «ForteBank» тұрақты операциялық маржа мен консервативті несие саясатының арқасында орнықты позицияларын сақтап келеді. Олар тәуекел деңгейін бақылауда ұстай отырып, теңгерімді табыстылық қамтамасыз етіп жатыр.

NPL төмен және ROE орташа банктер — «Шинхан Банк» пен «Altyn Bank» — портфель сапасы мен тұрақтылыққа бағытталған тәсілді ұстанады. Болашақта мұндай модельдер сектордың ұзақ мерзімді орнықтылығының негізіне айналуы мүмкін.

Банк бизнесіндегі тиімділік — бұл тек табыстың өсуі емес, оның қайнар көздерінің сапасы да. Шынайы тұрақтылық табыстылық тәуекелдің артуын қажет етпей, басқарушылық, тәртіп және стратегиялық теңгерім арқылы қалыптасқанда көрінеді.