Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының талдау орталығы 2025 жылғы қараша айындағы бірқатар экономикалық көрсеткішке қатысты қаржы нарығының кәсіби қатысушылары арасында жүргізілген сауалнама нәтижелерін ұсынды.
Зерттеу барысында банктік, сақтандыру, брокерлік ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ талдау және қазынашылық бөлімшелердің қызметкерлері арасындағы пікірлер зерделенді. Бұл жарияланымда респонденттердің келесі негізгі индикаторлар бойынша болжамдары берілген: Brent маркалы мұнай бағасы; АҚШ долларының теңгеге шаққандағы бағамы; Инфляция деңгейі; ЖІӨ өсімі; Ұлттық банктің базалық мөлшерлемесі.
Негізгі қорытындылар
Үш ай қатарынан өскеннен кейін инфляциялық болжамдар төмендеді — 12,1%-дан 11,2%-ға дейін. Мұндай өзгеріс базалық мөлшерлеменің көтерілуі, теңгенің нығаюы, ЖЖМ бағасының бекітілуі, коммуналдық тарифтердің өсуінің кейінге шегерілуі және Үкімет пен Ұлттық банктің бірлесіп әзірлеп жатқан инфляцияны төмендету жоспарына байланысты болып отыр.
Қазанда инфляцияның баяулауы және базалық мөлшерлемені көтерудің кешенді әсерін күту қажеттілігі қарашаның соңындағы (28.11) отырыста ақша-несие саясатын өзгертудің ықтималдығын төмендетіп отыр.
Сарапшылардың басым бөлігі мөлшерлеме 18% деңгейінде сақталады деп күтеді.
Инфляциялық күтулерді тұрақтандыру үшін базалық мөлшерлеме келесі жылы 15,75% шамасында болады деп болжанып отыр. Демек, нарық қатысушылары қатаң ақша-несие саясатының әлі біраз уақыт сақталатынын күтеді. Ақша-несие шарттарын тым тез жұмсарту инфляциялық тәуекелдерді күшейтуі мүмкін.
Валюта және мұнай бағасы
Келесі айда ұлттық валюта өз позициясын сақтауы мүмкін, желтоқсан басында доллар 532,8 теңге деңгейінде болады деп күтілуде. Бұл теңгенің нақты пайыздық мөлшерлемесінің күрт өсуімен (5,4%, ал қыркүйекте — 3,6%), тоқсандық салық кезеңінің басталуымен және Ұлттық банктің шетел валютасын сату операцияларының артуымен (қарашада ~1,5 млрд доллар) байланысты.
Алайда, келесі 12 айда теңгеге қысым сақталады деп күтілуде: болжам бойынша, курс 554,6 ₸/доллар деңгейінде болады. Бұған шикізат экспортынан түсетін табыстың төмендеуі, сонымен қатар инвестициялық және инфрақұрылымдық жобалар аясында импорттың өсуі себеп.
2026 жылы Ұлттық қордан берілетін трансферттердің едәуір қысқаруы да (2025 жылғы 5,3 трлн теңгеден 2,8 трлн теңгеге дейін) бұл үрдіске әсер етеді.
Бір жыл ішінде Brent маркалы мұнай баррелі 65,2 доллар деңгейінде болады деп күтілуде (қазан айындағы болжам — 66,7 доллар). Бұл мұнай өндірісінің сұраныстан артуы жөніндегі күтулермен түсіндіріледі.
ІЖӨ және экономика
Энергия ресурстарының арзандауы, жоғары пайыздық мөлшерлемелер мен инфляция, Ұлттық қордан аударымдардың азаюы және жоғары базаның әсері экономикалық өсім қарқынына теріс ықпал етуі мүмкін.
Соның нәтижесінде ІЖӨ өсімі жөніндегі бір жылдық болжам 4,8%-дан 4,5%-ға дейін төмендеді (2025 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша — 6,3%).