2025 жылғы желтоқсанның басындағы жағдай бойынша, Қазақстанның банк секторындағы рентабельділік көрсеткіштері төмендеу трендін жалғастырды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, активтердің рентабельділік коэффициенті (ROA) 4,2%-ға дейін төмендеген. Бұл туралы 2025 жылғы қараша айына арналған қаржы секторына шолуда айтылған.
Реттеушінің статистикасы банктердің күз бойы пайда табу тиімділігін жоғалтып жатқанын көрсетеді. Егер тамызда көрсеткіш шыңына жетсе (5%), содан кейін тұрақты түрде төмендей бастады: 1 тамызда — 5%; 1 қыркүйекте — 4,5%; 1 қазанда — 4,4%; 1 қарашада — 4,3%; 1 желтоқсанда — 4,2%.
Жылдық көрсеткішпен алғанда бұл төмендеу тіпті анық байқалады. Салыстыру үшін: 2023 жылғы 1 желтоқсанда ROA 4,7%-ды құраса, 2024 жылы — 4,6% болған еді.
Сонымен қатар меншікті капиталдың рентабельділігі де (ROE) төмендеп келеді. 2025 жылғы 1 желтоқсанда ол 28,8%-ды құрады, ал небәрі бір ай бұрын 29,3% деңгейінде болса, екі жыл бұрын (2023 жылғы желтоқсанда) 36,7%-ға дейін жеткен болатын.
ROA (Return on Assets) — бұл активтердің рентабельділік коэффициенті. Ол банктің пайда табу үшін өз ресурстарын қаншалықты тиімді пайдаланатынын көрсетеді. Егер ROA төмендесе, бұл банктің өзіндегі әрбір теңге активінен табатын «таза» табысының азайғанын білдіреді.
Банк секторы активтерінің өсуі таза пайданың өсуінен озып тұр. 2025 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша сектордың жиынтық активтері 68,3 трлн теңгені құрады. Жыл басынан бері бұл көрсеткіш негізінен несие қоржынының 0,8% ұлғаюы есебінен 11% өсті. Банктердің 2025 жылдың қаңтар-қараша айларындағы таза пайдасы 2,5 трлн теңге болды, бұл 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,2% ғана артық.
Активтер көбейіп жатыр, бірақ пайда оған ілесе алмай отыр. Өйткені жаңа берілген несиелер табысты тек болашақта әкеледі, ал оларды рәсімдеуге және резервтеуге жұмсалатын шығындарды дәл қазір өтеу керек.
Сондай-ақ, депозиттер бойынша жоғары мөлшерлемелер банктерді салымшыларға көбірек төлеуге мәжбүр етеді. Бұл пайыздық шығындарды арттырып, таза пайдаға қысым түсіреді.