Қазақстанда әлеуметтік төлемдер заңда белгіленген тәртіппен тағайындалады. Азаматтарға төлем рәсімдеп беремін немесе оны тездетемін деп ақша сұрайтын делдалдардың қызметіне жүгінудің қажеті жоқ.
2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында Қазақстанда әлеуметтік төлемді 1 млн 64 мың адам алған. Оларға жалпы 527 млрд теңгеге жуық қаражат төленді.
Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі хабарлады.
Әлеуметтік төлем кімдерге беріледі?
Қазақстандағы міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі әлеуметтік тәуекелдің алты түрі бойынша төлем қарастырады. Олар:
еңбекке қабілеттіліктен айырылу;
асыраушысынан айырылу;
жұмыстан айырылу;
жүктілік пен босануға байланысты табыстан айырылу;
жаңа туған баланы немесе балаларды асырап алуға байланысты табыстан айырылу;
бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты табыстан айырылу.
Әр төлемнің өзіндік талаптары бар. Төлемдер Қазақстанның Әлеуметтік кодексіне сәйкес тағайындалады.
Жұмыс берушілер қызметкерлері үшін Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар төлейді. Әлеуметтік тәуекел туындаған кезде жүйеге қатысушы азамат заңда белгіленген талаптарға сәйкес келсе, тиісті әлеуметтік төлем алуға құқылы.
«Төлемді рәсімдеп беремін» дегендерге ақша бермеңіз
Әлеуметтік желілерде әлеуметтік төлемді рәсімдеп беру, оны ұзарту немесе жұмысынан айырылғаны үшін төлем алып беру туралы ұсыныстар кездеседі.
Министрлік мұндай ақпаратқа сақтықпен қарап, төлемдер туралы мәліметті тек ресми мемлекеттік ресурстардан тексеруге шақырады.
Әлеуметтік төлем тағайындалған кезде Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры ұсынылған ақпаратты заң талаптарына сәйкес тексереді. Сондықтан құжаттарды рәсімдеу кезінде шынайы ақпарат беру маңызды.
Мысалы, төлем алу үшін жалған жұмысқа орналасуды рәсімдеуге немесе шындыққа сәйкес келмейтін мәлімет беруге келіспеген жөн. Егер әлеуметтік төлемнің заңсыз алынғаны анықталса, қаражат заңда белгіленген тәртіппен қайтарылуы мүмкін. Ал әдейі жалған мәлімет беру заң бойынша жауапкершілікке әкелуі ықтимал.
2025 жылы 30-дан астам қылмыстық іс қозғалған
2025 жылы Қазақстанның 12 өңірінде әлеуметтік төлемдерді заңсыз алуға қатысты 30-дан астам қылмыстық іс қозғалған.
Бес өңірде сот 7 үкім шығарған. Тергеу барысында азаматтарды әлеуметтік желілердегі хабарландырулар мен ұсыныстар арқылы заңсыз төлем алу схемаларына тарту фактілері анықталған.
Жеке деректерді де беруге болмайды
Әлеуметтік төлем рәсімдеу кезінде азаматтар жеке және қаржылық деректерін бөгде адамдарға бермеуі керек.
Атап айтқанда:
жеке куәлік деректерін;
банк картасының мәліметтерін;
банкке қатысты құпия ақпаратты;
SMS арқылы келген кодтарды;
ЭЦҚ-ға қатысты мәліметтерді;
басқа да жеке деректерді бөгде адамдарға беруге болмайды.
«Төлемді міндетті түрде рәсімдеп беремін», «төлемді тездетемін» немесе «төлем мерзімін ұзартып беремін» деген адамдарға ақша төлеудің де қажеті жоқ.
Әлеуметтік төлем тағайындау туралы шешім азаматтың заң талаптарына сәйкестігі мен ұсынылған мәліметтер негізінде қабылданады.
Әлеуметтік төлемдерді тағайындау шарттары туралы өзекті ақпаратты Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының ресми ресурстарынан және egov.kz порталынан алуға болады.
Қосымша сұрақтар бойынша 1414 бірыңғай байланыс орталығына хабарласуға болады.