Бәрімізге сәтті бизнес жайында әңгімелер ұнайды, әсіресе олар қазақстандық компаниялардың тарихы болса. Бұл ретте 20 жылдан аз уақыт ішінде стартаптан Smart City саласындағы көшбасшыға айналған, инновациялық шешімдері халықаралық деңгейде мойындалған отандық компания Sergek Group-тың тарихы жақсы мысал бола алады.
Алдымен қауіпсіздік қамтамасыз етілді
Sergek Group өз бастауын 2010 жылдардан алады. Дәл сол кезде павлодарлық екі ағайынды Қайрат пен Әсет Ахметовтер телекоммуникация саласында жұмыс істейтін компания құрады.
2015 жылы компания жол бейнебақылау жүйелеріне қызмет көрсете бастады. Ол кезде осы салада отандық әзірлемелер болған жоқ, кәсіпорын шетелдік техникамен жұмыс істеді. Тәжірибе көрсеткендей, импорттық бақылау жүйелері жиі қосымша инфрақұрылым құруды талап етеді. Бұл олардың құндылығын айтарлықтай арттырды.
Сол кезде ағайындылар өздерінің жабдықтары мен бағдарламалық жасақтамаларын жасау туралы ойлана бастады. Бірінші қадам бақылау камераларын интернетке тұрақты қоспай-ақ немесе қуат көзінсіз автономды жұмыс істеуге бейімдеу болды. Сонымен бірге өзінің бағдарламалық жасақтамасы жасалды. 2017 жылдың өзінде Астанада Sergek отандық қоғамдық және жол қауіпсіздігінің зияткерлік жүйесі жұмыс істей бастады. Бірінші жылы 6365 камера орнатылды. Бағдарламалық қамтамасыз етудің арқасында олар қолданыстағы камералармен және деректерді өңдеу орталығымен біріктірілді. Құқық бұзушылық орын алатын жерлерде, сондай-ақ балабақшаларда, мектептерде, қоғамдық орындарда, жолдар мен көше қиылыстарында камералар орнатылды. Камералардың деректері қылмыстарды ашуға және жолдардағы тәртіп бұзушыларды анықтауға көмектесті. Олардың еңбегінің арқасында бірінші жылдың өзінде Астанада қылмыс саны орта есеппен 30%, ал жол-көлік оқиғалары 18% азайған.
Sergek-тің Елордада жұмыс істеген жеті жылы ішінде жол апатынан қаза тапқандар саны азайған. Егер 2017 жылы жол-көлік оқиғасы салдарынан 60 адам қайтыс болса, 2024 жылы 37 адам қайтыс болған.
Алматыда Sergek жүйесі 2019 жылы жұмыс істей бастады. Қалада орнатылған жаңа камералар да, бар камералармен және деректерді өңдеу орталықтарымен біріктірілді. Қазір қалада 1641 Sergek кешені жұмыс істейді, барлығы 9152 бейнекамера бар. Осы жылдар ішінде Алматыда жол-көлік оқиғаларынан қайтыс болу көрсеткіші 2019 жылғы 161 жағдайдан 2024 жылы 105-ке дейін төмендеді – бұл негізінен жүргізушілердің тәртібін қадағалайтын Sergek-тің арқасында.
2020 жылы Еуропалық Smart City форумында IDC (International Data Corporation) халықаралық зерттеу және консалтингтік компаниясы Нұр-Сұлтан (Астана) және Алматы қалаларындағы Sergek жүйесін Intelligent Transportation санатында Еуропа мен Орталық Азия елдері арасында үздік деп таныды.
Жүйенің танымал болуына жазатайым оқиғалар мен өлім-жітімнің азаюы және халықаралық деңгейде мойындалулары ықпал етті. Бүгінгі таңда Sergek Астана, Алматы, Шымкент, Ақтау, Атырау, Тараз, Түркістан, Семей, Қызылорда, Талдықорған, Құлсары қалаларында, сондай-ақ Алматы, Түркістан және Жетісу облыстарында жұмыс істейді.
Бекітуден талдауға дейін
Келесі қадам деректерді жинауға ғана емес, сонымен қатар оның негізінде талдау жүргізуге мүмкіндік беретін жеке IT өнімін жасау болды. 2020 жылы Sergek ITS интеллектуалды транспорт жүйесі құрылды.
Иесіздендірілген big data арқасында нақты көлік ағындары, олардың таралуы және қала инфрақұрылымына жүктеме туралы деректерді алуға және талдауға болады.
Осылайша, Sergek Group мамандарының есебінше, 2023 жылы орта есеппен Алматы қаласы бойынша тәулігіне 647 мың көлік қозғалған. Сонымен қатар, кептелістер қалыптаса бастайтын критикалық шама – 205 мың автокөлік екені анықталды. Күніне көлік саны 170 мыңнан асқан жағдайда жол жүру ыңғайлы болмайды. Астанада бұл көрсеткіштер біршама төмен. Кептеліс 136 мың автокөліктен басталып, 100 мыңнан төмен деңгейде жүру ыңғайлы бола бастайды.
Sergek ITS сонымен қатар ең көлік көп қиылыстар мен қарбалас сағаттар туралы ақпарат алуға мүмкіндік береді. Бұл сіздің бизнесіңіз үшін ең қолайлы логистикалық бағыттарды анықтауға көмектесе алады.
Бұл жаңалық Sergek Group-қа Future Digital Awards for Smart Cities & IoT Innovation 2024 халықаралық байқауында жеңіс әкелді. Sergek ITS ITS «Трафикті зияткерлік басқару бойынша үздік шешім» номинациясында үздік атанды. Байқауды Ұлыбританияда орналасқан мобильді және цифрлық аналитикамен айналысатын Juniper Research компаниясы ұйымдастырады. Әр жылдардағы жеңімпаздар Amazon, Siemens, IBM және т.б. алыптар болатын.
Жасанды интеллект және қауіпсіздік
Қазіргі уақытта Sergek Group үшін «Ақылды қала» тұжырымдамасын жүзеге асыруға басымдық беруде. Компания өзінің әзірлемелеріне жасанды интеллект (ЖИ) қолдануды белсенді түрде енгізіп жатыр.
Дәл осы ЖИ ««Sergek VMS» қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін интеллектуалды бейнебақылау және талдау жүйесінің негізі болды.
Жүйе оқу орындарында, қоғамдық орындарда, өндірістік нысандарда, әуежайларда, вокзалдарда және басқа да адамдар көп жиналатын орындарда қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған.
Жүйе қылмыс жасаған күдіктілердің алынған сипаттамалары негізінде бет-әлпетін тануға мүмкіндік береді. Сондай-ақ адамды киім ерекшеліктері бойынша да тез таба алады, өртті немесе төбелесті анықтай алады. Егер бұрын мұны нақты уақыт режимінде камералардан ақпаратты бақылайтын операторлар жасайтын болса, енді мұны ЖИ атқарады.
2025 жылдың басында «Sergek VMS» жүйесі Digital Almaty Awards 2025 байқауында «Қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін AI пайдалану» номинациясында бірінші орынды жеңіп алды.
Бұны жасаған – өзіміздікілер!
Барлық технологиялық аспектілерді әзірлеуді қазақстандық мамандар жүзеге асырып жатқанын ерекше атап өткен жөн. Бұл өнімнің толық цифрлық егемендігін қамтамасыз етеді. Компания қазіргі таңда құқық қорғау органдары мен қалалар үшін бірқатар қызмет ұсынады. Жоғарыда аталған ««Sergek VMS» және Sergek ITS-тен басқа, жасанды интеллекті бар Sergek Patrol аппараттық-бағдарламалық жол қозғалысы қауіпсіздік жүйесі, полиция қызметкерлеріне арналған Sergek Qorgau мобильді қосымшасы, Sergek Eco Eco ауаның сапасы мен акустикалық ластануын бақылау жүйесі бар.
Бірақ компания одан әрі қарай жылжуда: ол елдің ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз етіп қана қоймайды, сонымен қатар біздің технологияларды шетелге экспорттайды. Осылайша, 2022 жылы Өзбекстанда қоғамдық және жол қауіпсіздігінің «Сергек» интеллектуалды жүйесі жұмыс істей бастады. Ол орналасқан қала Наманган қаласы, Ташкенттен кейінгі халқы ең көп қала саналады. Ал 2023 жылдан бастап компания Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде (Филиппин, Индонезия) пилоттық жобаларды жүзеге асырды.
Қазақстандық компанияның халықаралық нарықта бәсекеге түсе алатын цифрлық өнім жасап жатқанын көру көз қуантады. Бірақ, ең бастысы, компания алған деректердің қорғалғаны маңызды. Бұл мезетте ҚР азаматтарының жеке деректерінің сыртқа жаю жағдайларын, мысалы, zaimer.kz компаниясына қатысты жанжалды еске түсіру жеткілікті. Осы жағдай-ақ цифрландыру мәселелерінде отандық өндірушінің басымдығы болуы керек екенін, әсіресе сапасы жағынан ол шетелдік аналогтардан кем емес, кейде олардан асып түсетінін айқын дәлелдейді.