Ұлттық банк 2026 жылғы 7 қыркүйектен базалық мөлшерлемені 16,25%-ға дейін түсірді; тамыздағы жылдық инфляция 9,8% болды.
Қазақстан Ұлттық банкі қазан айынан бастап валюталық депозиттер бойынша мөлшерлемелерді кезең-кезеңімен либерализациялауды жоспарлап отыр.
Бұл шешім депозиттерді долларландыру деңгейінің тарихи минимумға — 18,3%-ға дейін төмендеген кезеңінде қабылданып отыр. Тамызда халық депозиттеріндегі долларландыру деңгейі 15,4%, заңды тұлғаларда 22,1% болды.
Ұлттық банк басшылығы бұл үрдісті ұлттық валютаға деген сенімнің артуымен байланыстырады. Алайда депозиттердің валюталық құрылымының өзгеруіне басқа экономикалық факторлар да әсер етуі мүмкін.
Мәселен, теңгелік депозиттердің табыстылығы ұзақ уақыт бойы валюталық салымдардан айтарлықтай жоғары болды. Ұлттық банктің деректеріне сәйкес, 2026 жылдың жазында теңгелік депозиттер бойынша нарықтағы мөлшерлемелер жоғары деңгейде қалыптасты, ал долларлық депозиттердің кірістілігі айтарлықтай төмен болды.
Сондықтан салымшылардың теңгеге ауысуы тек ұлттық валютаға деген сенімнің өсуін емес, жоғары табыстылықты таңдауды да көрсетуі мүмкін.
Валютада жинақ сақтағысы келген инвесторлар үшін Қазақстандағы депозиттен бөлек шетелдік қаржы құралдары да қолжетімді. Мысалы, АҚШ-тың бағалы қағаздары сияқты долларлық активтер валюталық жинақты сақтаудың балама құралы бола алады.
Осы тұрғыдан алғанда, валюталық депозиттердің үлесінің төмендеуі өздігінен халықтың теңгеге деген ұзақмерзімді сенімі артқанын толық дәлелдемейді. Бұл жерде депозиттердің кірістілігі, айырбас бағамының өзгеруі және балама инвестициялық құралдардың тартымдылығы да маңызды.
Валюталық депозиттер бойынша шектеулердің жеңілдетілуі банктерге де, салымшыларға да таңдау мүмкіндігін кеңейтеді.
Банктер шетел валютасындағы қорландыруды нарықтық жағдайға қарай икемдірек тарта алады. Ал клиенттер депозит валютасы мен табыстылығы арасында еркінірек таңдау жасай алады.
Ұлттық банктің өзі депозит нарығындағы құрылымдық өзгерістерді ақша-кредит саясаты туралы тамыздағы баяндамасында жеке талдау ретінде қарастырған.
Жалпы, әкімшілік шектеулер сұранысты жоймайды. Олар нарық қатысушыларының мінез-құлқына әсер етеді және балама құралдарды іздеуге ынталандырады.
Сондықтан валюталық депозиттер нарығын біртіндеп нарықтық баға белгілеуге жақындату банктер мен салымшылар үшін қаржы құралдарын таңдауды кеңейтеді.