Қазақстанда бөлшек сауда көлемі 2026 жылдың алғашқы жеті айында 4,1% өсті. Алайда сауда өсімінің қарқыны соңғы екі жылдағы көрсеткіштерден төмен болды. Halyk Finance сарапшылары мұны халықты несиелендірудің баяулауымен байланыстырады.
Halyk Finance 2026 жылдың қаңтар-шілдесіндегі ішкі саудаға шолу жасады. Сауда секторы Қазақстанның жалпы ішкі өнімінің шамамен 17%-ын қалыптастырады.
Сауда өсімі баяулады
2026 жылдың алғашқы жеті айында ішкі сауда көлемі жылдық есеппен 5,9% өсті. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңіндегі 8,6% өсімнен айтарлықтай төмен.
Бөлшек сауда, яғни тұтынушылардың тікелей сатып алулары бойынша өсім 4,1% болды. Салыстыру үшін, алдыңғы екі жылда бұл көрсеткіш тиісінше 5,9% және 6,6% болған.
Осылайша, бөлшек саудадағы өсімнің баяулауы Қазақстандағы тұтынушылық белсенділіктің біршама әлсірегенін көрсетеді.
Халық азық-түлікке көбірек ақша жұмсайды
Бөлшек сауда құрылымында азық-түлік тауарларының сатылымы жоғары қарқын көрсетіп отыр.
Қаңтар-шілде айларында азық-түлік тауарларының бөлшек саудасы бір жылда 10% өскен. Ал азық-түлікке жатпайтын тауарлардың сатылымы небәрі 1,4% артқан.
Бұл қазақстандықтардың шығыстар құрылымының өзгергенін көрсетеді. Яғни халық киім, техника және басқа да тауарларға қарағанда азық-түлікке көбірек ақша жұмсай бастаған.
Несиелеудің азаюы саудаға әсер етті
Halyk Finance сарапшылары бөлшек сауда динамикасына бірнеше фактор әсер еткенін атап өтті.
Олардың қатарында реттеушінің тұтынушылық несиелендіруді азайту шараларына байланысты халықты несиелендіру қарқынының баяулауы, инфляция және бизнестің салықтық реттеудегі өзгерістерге бейімделуі бар.
Тұтынушылық несиенің өсуі баяулаған сайын халықтың несие арқылы ірі сатып алулар жасау мүмкіндігі де шектеледі. Бұл әсіресе азық-түлікке жатпайтын тауарлар сегментінің өсіміне әсер етуі мүмкін.
Көтерме сауда да баяулады
Көтерме сауданың өсімі де төмендеген. Қаңтар-шілде айларында оның көлемі жылдық есеппен 6,7% артты. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 9,5% болған.
Сарапшылар мұны экономиканың бірқатар салаларындағы іскерлік белсенділіктің өзгеруімен байланыстырады. Оған жылдың басында мұнай өндіру мен экспорт көлемінің төмендеуі де әсер еткен болуы мүмкін.
Осылайша, 2026 жылдың алғашқы жеті айындағы сауда статистикасы ішкі сұраныстың әлі де өсіп жатқанын, бірақ оның қарқыны бұрынғы жылдармен салыстырғанда баяулағанын көрсетіп отыр.