Қазақстандағы еңбек нарығы 2026 жылы цифрландырудың әсерімен, платформалық жұмыспен қамтудың өсуімен және жұмыс іздеушілердің күтулерінің өзгеруімен трансформациялануын жалғастыруда. OLX Қазақстан қызметінің талдамалық деректері көрсеткендей, «көп жылдарға арналған бір тұрақты жұмыс» моделі біртіндеп икемдірек форматтарға орын беруде. Бұл форматтар қысқа мерзімді жобаларға, қосымша жұмысқа және бірнеше табыс көздеріне басымдық береді.

Басымдықтардың өзгеруі: тұрақтылықтан гөрі икемділік маңызды

Негізгі үрдістердің бірі – икемді жұмыс кестесіне және жұмысты өз бетінше басқаруға деген сұраныстың артуы. Жұмыс іздеушілер толық жұмыс күнінің орнына жиі ішінара жұмыспен қамтуды, жобалық жұмысты, фрилансты және жұмыспен қамтудың бірнеше форматын қатар үйлестіруді таңдайды.

Бұл әсіресе сервистік және желілік мамандықтар сегментінде айқын байқалады. Мәселен, 2026 жылдың ақпан айында курьерлердің орташа жалақысы 407 мың теңгені, ал даяшылардың жалақысы 351 мың теңгені құрады. Табыс деңгейі бойынша үшінші орында жалақысы 343 мың теңге болатын сұрыптаушылар тұр. Айына үш жүз мың теңгеден жоғары табыс табатын мамандықтар рейтингін маникюр шеберлері түйіндейді – 316 мың теңге. Ақпан айында сатушылар орта есеппен 229 мың теңге, баристалар 204 мың теңге табыс тапқан, ал промоутерлерге сағатына 34 мың теңге ұсынылған.

Бірқатар мамандықтардың жалақы деңгейі салыстырмалы түрде төмен болғанына қарамастан, сұраныстың жоғары болуы да назар аудартады. Мысалы, ақпан айында сұрыптаушылар бойынша 344 бос жұмыс орны жарияланған. «Сатушы» санатында – 1 025 хабарландыру. Бұл икемді әрі жылдам қолжетімді жұмыс форматтары үшін бәсекенің жоғары екенін көрсетеді.

Қысқа мерзімді және маусымдық бос жұмыс орындарының өсуі

Екінші тұрақты үрдіс – қысқа мерзімді жұмыстың күшеюі. Жұмыс берушілер міндеттерді көбіне маусымдық жалдау, уақытша ауысымдар, демалыс күндеріндегі қосымша жұмыс және бір реттік жобалар арқылы шешуде.

2026 жылдың басындағы (қаңтар және ақпан) көрсеткіштерді салыстырсақ, олар қызметтің іс жүзінде барлық салаларында хабарландырулар санының тұрақты көлемін көрсетеді. Бұл санаттар дәстүрлі түрде маусымдық факторларға, логистикалық белсенділікке және e-commerce өсіміне сезімтал.

Сонымен қатар, өтінімдер динамикасының жоғары болуы қысқа мерзімді жұмыспен қамту нарығының жаппай сипат алып келе жатқанын көрсетеді. Көптеген жұмыс іздеушілер үшін бұл уақытша шешім емес, саналы стратегияға айналуда: ұзақ мерзімді жұмысқа орналасусыз-ақ табыс табуды тез бастау.

Көпсалалы мансапқа көшу

Тағы бір маңызды үрдіс – «көпсалалы мансап» моделінің қалыптасуы. Қазақстандықтардың барған сайын көбі бір тұрақты жұмысқа тәуелді болудың орнына 2–3 табыс көзін қатар ұстауды жөн көреді.

Мысалы, қызметкер негізгі жұмысын ритейл саласында атқара отырып (сатушының орташа жалақысы шамамен 230 мың теңге), кешкі уақытта даяшы ретінде ауысымға шығып (орташа табыс 351 мың теңге) және жеткізу қызметінде қосымша табыс таба алады.

Мұндай тәсіл табыс жоғалту тәуекелін төмендетіп, сұраныстағы өзгерістерге икемді жауап беруге мүмкіндік береді. Бұл сондай-ақ мансапқа деген көзқарастың өзгергенін көрсетеді: назар лауазым мен мәртебеден қаржылық тұрақтылық пен уақытты басқару мүмкіндігіне ауысуда.

Жаппай сегменттердегі жоғары бәсеке

Өтінімдер саны бойынша деректер жаппай мамандықтарда бәсекенің артып келе жатқанын көрсетеді. Мысалы, «сатушы» санатында бір хабарландыруға орта есеппен 18-ден астам өтінім түседі, сұрыптаушыларда – бір бос орынға 65-тен астам өтінім, ал курьерлерде – бір хабарландыруға шамамен 28 өтінім.

Бұл жалдау жылдамдығына және еңбек шарттарының ашықтығына қойылатын талаптарды күшейтеді. Жұмыс іздеушілер көбіне жұмыс кестесі түсінікті, ауысымға тез шығу мүмкіндігі бар және төлем жүйесі айқын жұмыс берушілерді таңдайды.

OLX Қазақстандағы «Жұмыс» санатының жетекшісі Александр Даниленко атап өткендей: «Біз еңбек нарығы барған сайын мобильді бола түсіп жатқанын көріп отырмыз. Жұмыс іздеушілер жұмысты енді ұзақ мерзімді жалғыз траектория ретінде емес, мүмкіндіктер жиынтығы ретінде қарастырады. Әсіресе икемді кестесі бар санаттар – жеткізу, ритейл, сервис – белсенді өсуде. Сонымен қатар жұмыс берушілер де бейімделуде: өтінім беру процесін жеңілдетіп, кері байланысты жеделдетіп, ауысымдық жұмыспен қамту форматтарын ұсынуда. 2026 жылы икемділік бизнес үшін де, кандидаттар үшін де бәсекелік артықшылыққа айналып отыр».

Қорыта айтқанда:

1. Икемділік жаңа стандарт ретінде бекіп келеді.

2. Жобалық және маусымдық жұмыспен қамту уақытша модель болудан қалды.

3. Табыс стратегиясы әртараптандырылған сипат алуда.

4. Жаппай санаттарда бәсеке күшеюде.

Жұмыс берушілер үшін бұл жалдау тәсілдерін қайта қарау қажеттігін білдіреді: кадр іріктеу мерзімдерін қысқарту, еңбек шарттарын ашық түрде жеткізу және мобильді аудиторияның күтулеріне бейімделу. Ал жұмыс іздеушілер үшін бұл мүмкіндіктердің кеңеюін және ұсыныстарға жылдам әрекет етіп, бірнеше құзыреттілікті қатар дамыту қажеттігін білдіреді.