2025 жылғы 14–16 қазан аралығында Алматыдағы Intercontinental қонақ үйінде «Биологиялық қауіпсіздік пен қорғаныс болашағы» атты халықаралық конференция өтті. Оған 20-дан астам елден 150-ден астам сарапшы қатысты.
Іс-шара ғылым, технология және жаһандық қауіпсіздік қиылысында туындайтын тәуекелдер мен мүмкіндіктерді, соның ішінде биоқауіпсіздік пен биотехнологияны жеделдету және қамтамасыз ету үшін жасанды интеллектті (AI) пайдалану, айна және синтетикалық өмір, деректер мен технологияларды демократияландыру және климаттың өзгеруінен туындаған денсаулыққа қауіп төндіретін маңызды тақырыптарды қарастырды.
Пікірталас барысында адамзат игілігі үшін ғылыми инновацияларды қауіпсіз және жауапты пайдалануды қамтамасыз ету үшін этика, білім беру және дайындықтың маңыздылығы атап өтілді.
Ең маңызды оқиғалардың қатарында ХҒТО үйлестіруімен доктор Стефан Вагнер (BRMI) жүргізген жасанды интеллект (AI) және биологиялық тәуекелдерді басқару семинарын атап өтуге болады. Семинар барысында биоғылымдағы қос мақсатты ЖИ мәселелері, деректерді басқару және биоқауіпсіздік мониторингі қаралды. Бұл цифрлық технологиялардың денсаулық сақтау саласындағы жаһандық қауіпсіздікті қалай нығайта алатыны және оған қандай қауіп төндіретіні туралы практикалық түсінік алуға мүмкіндік берді.
«AI және биотехнологияны демократияландыру» қосымша форумында AI қолжетімділігінің артуы биоғылымдағы халықаралық ынтымақтастық пен инновацияға қалай әсер ететіні қарастырылды. Бұл пікірталастар ХҒТО-ның ғылыми дипломатия мен инновациялар саласындағы кеңірек күн тәртібіне ЖИ-ны жауапкершілікпен пайдалануды біріктіру туралы көзқарасының өзгеруін көрсетеді.
Екі күндік пікірталас нәтижелері бойынша жоғары деңгейдегі сарапшылар тобы халықаралық ынтымақтастықты кеңейтудің, үздіксіз оқыту мен тәжірибе алмасудың, сондай-ақ қос мақсаттағы биотехнология мәселелерін, ЖИ-мен байланысты тәуекелдерді және ғылым этикасын шешу үшін жалпы жауапкершіліктің шұғыл қажеттілігін тағы да растады.
Биылғы конференция екі маңызды оқиғаны атап өтті: Биологиялық қару туралы конвенцияның (БҚК) 50 жылдығы және ХҒТО-ның Қазақстанда қызмет еткеніне 10 жыл толуы. Бұл еліміздің ғылыми дипломатия, инновациялар және технологиялар саласындағы өңірлік орталық ретіндегі рөлінің арта түскенін көрсетеді.
«Диалог пен тәжірибе алмасу арқылы біз ғылыми қауымдастықтардың бейбітшілік пен дамуға ықпал ететін күш болуын қамтамасыз ете отырып, ғылыми зерттеулер мен қауіпсіздік арасында көпір салудамыз», — деді ХҒТО атқарушы директоры Карина Ангелиева.
«Алматыдан әрекетке шақыру — бұл биотехнология мен жасанды интеллектке байланысты мәселелерді шешудегі ұжымдық жауапкершілікке нақты қадам», — деп толықтырды АКБҚҚ президенті Дамира Ашралиева.