Сауда, логистика, қызмет көрсету, құрылыс, креативті индустрия, шағын және орта бизнес саласындағы компаниялар B2B-ге ұсынылып отырған түзетулерге, яғни, өзара есеп айырысуға енгізілетін шектеулерге және жеңілдетілген режимдегі жеке кәсіпкеплермен жұмыс істеуге тыйым салуға қарсы шықты. Бизнестің айтуынша, ұсынылған түзетулер 2026 жылы-ақ жеке кәсіпкерлердің жаппай жабылуына, адамдардың бейресми жұмыспен қамтуға ауысуына және жұмыссыздықтың өсуіне әкелуі мүмкін.
ҚР Сауда желілері одағы Басқарма төрағасының орынбасары Елбегі Әбдиев бөлшек саудаға жеткізушілерді қабылдаудың бүгінгі моделі дәл осы жеңілдетілген салық салу жүйесіне негізделгенін атап өтті. Заң бойынша сауда желілері бизнес ауқымына қарамастан жеткізушілерге тең қолжетімділікті қамтамасыз етуге міндетті, ал бұзған жағдайда әкімшілік жауапкершілік көзделген.
Елбегі Әбдиев ұсынылып отырған шектеулер Қазақстандағы шағын кәсіпорындардың дамуына айтарлықтай кедергі келтіретінін атап өтті. Оның сөзінше, сауда желілері аман қалады, ассортимент қысқаруы мүмкін, бірақ ірі ойыншылар үшін айтарлықтай ауыр салдары болмайды. Алайда, ол мұның шағын бизнеске ірі компаниялармен және сауда желілерімен жұмыс істеу мүмкіндігін шектеуге болады дегенді білдірмейтінін, себебі дәл осы топ ең қатты зардап шегетінін баса айтты.
Мысалы, күні кеше ресейлік Wildberries маркетплейсі қазақстандық сатушылардан 2026 жылдың 1 қаңтарына дейін жалпы салық режиміне көшуді талап етті.
«Енді ірі бизнеспен жұмыс істегісі келген бүкіл микробизнес жалпы салық режиміне ауысуы керек, бұл оларға штатқа бухгалтерлерді алу керек екенін білдіреді. Бірінші сұрақ: сонша бухгалтерді қайдан табамыз? Жеткілікті деңгейде білікті емес бухгалтерлер пайда болады, бұл қателіктерге және есептілікті тапсыруға қатысты проблемаларға әкеледі. Жеңілдетілген режимде экранды екі рет басасың, кірістен салықты барлық пошталық, банктік қосымшаларда есептейді, сонымен болды. Ал жалпы салық режимінде мұны істеу мүмкін емес, сізге есепші қажет», – деді «Экстремальная Атлетика» СЕО-сы Тимур Артюхин.
Тимур Артюхин мұндай шектеуші норманың бірде-бір дамыған елде жоқ екенін атап өтті. Ал Қазақстанда бұл жеңілдетілген режиммен жұмыс істеуге іс жүзінде тыйым салуға әкеледі: компаниялар үстінен 36%-ға дейін қосымша салық төлейді, ал жеңілдетілген режимдегі кәсіпкер оған қоса өзінің 2–3%-ын төлейді. Оның айтуынша, бұл қос салық салуды тудырып, шағын бизнес үшін бәсекелестік жағдайларын толығымен бұзады.
Осы өзгерістерге байланысты креатив саладағы бизнес Қырғызстан мен Өзбекстанға көшіп жатыр. Бұл туралы Born Nomad инкубаторының директоры және Қазақстан Креативті индустриялар Альянсының төрайымы Айка Әлемі мәлімдеді.
Айта кетсек, 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енетін жаңа Салық кодексі шамамен 300 мың компанияның жабылуына әкелуі мүмкін. Бұл туралы Үкімет отырысынан кейінгі брифингте Ұлттық экономика вице-министрі Азамат Әмрин айтқан еді.
Сондай-ақ 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңа Салық кодексінің күшіне енуіне және ҚР Әлеуметтік кодексіне өзгерістер енгізілуіне байланысты жаңартылған арнаулы салық режимдері (АСР) енгізіледі. Бұл режимдер жеке кәсіпкерлердің салық қана емес, сонымен қатар зейнетақы жарналарының міндетті түрлерін төлеуін де реттейді.
Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін (АСР) қолдануға тыйым салынған қызмет түрлерінің тізбесі бекітілді. Тізімде қандай қызмет түрлері жалпы салық режиміне көшуге міндетті екені нақты көрсетілген.
Сонымен қатар өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға 40 қызмет түрі бойынша арнайы салық режимін қолдануға рұқсат берілді. Тізімге такси қызметтері, тамақ жеткізу, желілік маркетинг арқылы бөлшек сауда жасау, ағаш ұсталығы, ағаш шеберлігі жұмыстары, компьютерлер мен тұрмыстық техниканы жөндеу, тұрғын үйді жалға беру, фотоқызметтер, ветеринария, тұрғын үйлерді тазалау, шаштараз және сұлулық салондарының қызметтері және басқа да қызмет түрлері кірді.